سالهاست که نهادهای مختلفی در کشور به صورت روتین و سنتی به حل مسائل مناطق محروم میپردازند که این کار خوبی است و وظیفه حاکمیت حمایت از آن است اما تجربه و میدانِ عمل به ما نشان داده است که رویکردهای مقطعی نمیتواند درمانی قطعی و پایدار برای این چالشها باشد
مداخله اثربخش در مناطق کمبرخوردار نیازمند شناخت دقیق و کالبدشکافی مسائلی است که افراد و مجموعههای محلی با تمام وجود آن را زیست کردهاند
ما در «سکوی رعنا» بر این باوریم که برای ایجاد تحول واقعی، باید نگاه و چشمانداز جدیدی داشت و فناوری و نوآوری را به خدمت گرفت
رعنا در حقیقت پلتفرمی است که چهار رکن اساسی را حول یک میز گرد هم میآورد: تیمهای نوآور و فناور، متخصصان و افراد آشنا به جغرافیای منطقه، نهادهای اجرایی و حامیان مالی
ما برای رسیدن به نظام مسائلِ واقعی، یا با مطالعات میدانی و کمک متخصصان بومی به تعریف مسئله میپردازیم، و یا ایدهها و طرحهای تیمهای فناور را ارزیابی میکنیم تا مشخص شود آیا در راستای اولویتهای مناطق محروم هستند یا خیر. در این مسیر، گاهی با ابزارهای شتابدهی به تیمها کمک میکنیم تا با تغییراتی جزئی، محصول و خدمت خود را برای حل مسائل مناطق محروم بهینهسازی کنند و به مرحلهای متعالی برسانند
در سکوی رعنا، هر طرح و ایدهای که برای حمایت پذیرفته میشود، باید لزوماً دارای سه ویژگی کلیدی باشد: تکرارپذیر، مقیاسپذیر و قابل تکثیر باشد
ما به دنبال طراحی و ایجاد نمونههای موفقی در مقیاس کوچک هستیم که بتوانند تکثیر شوند، به عنوان مثال، اگر طرحی برای صد نفر در یک روستا با موفقیت اجرا شد، باید بتواند با همان کیفیت برای هزاران نفر در استانهای مختلف نظیر خراسان جنوبی یا هرمزگان نیز پیادهسازی و توسعه داده شود و از کیفیت آن کاسته نشود این توسعه نیازمند همافزایی است؛ تیمها باید بتوانند با شبکهسازی، منابع حمایتی سایر نهادها را نیز درگیر کنند و اجرای یک طرح نباید یکسویه و صرفاً متکی به یک مؤسسه باشد
هدف اصلی ما ایجاد وابستگی دائمی به منابع مالی نیست و نمیخواهیم طرحها صرفاً تا زمانی که پول تزریق میشود زنده بمانند بلکه مطلوب ما این است که هزینههای پرداختی و حمایتهای مالیِ رعنا، به عنوان یک «موتور محرک» و شتاب اولیه برای تیمها عمل کند تا چرخه تولید خود را راه بیندازند، مستقل شوند و در نهایت به توسعه بازار دست یابند برای رسیدن به این نقطه مطلوب، فرایند ارزیابی و غربالگریِ بسیار دقیقی طراحی شده است. تیمها از طریق فراخوان، جستجوی میدانی و استعلام شناسایی میشوند و گاهی بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ طرح اولیه در سبد ارزیابی ما قرار میگیرند، پس از غربالگری اولیه و حذف ایدههای غیرقابل اجرا، برای هر تیم یک شناسنامه تشکیل میشود
طرحها بر اساس ملاکهای علمی امتیازدهی شده و در صورت کسب حد نصاب، وارد جلسات تخصصی با کمیته داورانی متشکل از فعالان نوآوری اجتماعی و متخصصان حوزه مربوطه میشوند، در صورت تأیید قابلیت اجرا، طرح در کمیته نوآوری اجتماعی مؤسسه دانشبنیان برکت به تصویب میرسد
مدلهای حمایتی ما پس از تصویب طرح، بسیار متنوع و متناسب با نیاز تیمهاست و شامل خرید خدمت، اعطای تسهیلات، مشارکت مدنی و سرمایهگذاری میشود، گاهی بودجههایی در مقیاس یک میلیارد تومان به صورت یکجا یا مرحلهای به تیم اختصاص مییابد تا طرح خود را توسعه دهند، به درآمدزایی برسند و حتی بتوانند این منابع را مجدداً به سبد رعنا بازگردانند تا صرف حمایت از تیمهای دیگر شود
برای ما در رعنا، حل مسائل مناطق کمبرخوردار و حمایت از تیمهای فناور، دو مأموریت موازی و درهمتنیده است؛ رویکردی که در نهایت هم به رفع چالشهای مناطق هدف میانجامد و هم بستری پایدار برای خلق ارزش توسط نوآوران دغدغهمند کشور فراهم میسازد
امیرحسن محمدی مدیر صندوقهای سکوی روایت عصر نوآوری اجتماعی «رعنا»
یادداشت
۱۴۰۵/۰۳/۱۳
نویسنده: دبیرخانه سكوى رعنا
•
منبع: رویداد عصر نوآوری اجتماعی